शाळा प्रवेशाचे वय बदलले! नर्सरी ते पहिली नवीन GR 2026 ; New Age Criteria For School Admission in Maharashtra
WhatsApp चॅनेल जॉईन कराAge Criteria For School Admission in Maharashtra: महाराष्ट्रात शाळा प्रवेशासाठी नवीन वयोमर्यादा जाहीर. नर्सरी, ज्युनिअर KG, सिनिअर KG आणि पहिली प्रवेशाचे वय, 30 जूनची अट
महाराष्ट्रातील पालकांसाठी एक महत्त्वाची बातमी आहे. आपल्या मुलाला नर्सरी, ज्युनिअर केजी, सिनिअर केजी किंवा पहिलीमध्ये प्रवेश घ्यायचा असेल, तर आता नवीन वयोमर्यादेचे नियम लक्षात ठेवावे लागणार आहेत.
महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागाने 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी नवीन शासन निर्णय (GR) जारी केला आहे. या निर्णयानुसार शाळा प्रवेशासाठी मुलांचे किमान वय निश्चित करण्यात आले असून, हे नियम शैक्षणिक वर्ष 2027-28 पासून टप्प्याटप्प्याने लागू होणार आहेत.
चला तर मग, नवीन नियम नेमके काय आहेत, कोणत्या वर्गासाठी किती वय लागणार आणि कोणत्या विद्यार्थ्यांना सूट मिळणार, याची सविस्तर माहिती पाहूया.
शाळा प्रवेशासाठी नवीन वयोमर्यादा 2027
महाराष्ट्र शासनाने नर्सरीपासून इयत्ता पहिलीपर्यंत प्रवेशासाठी पुढील वयोमर्यादा निश्चित केली आहे.
| प्रवेशाचा वर्ग | किमान वय | वय मोजण्याची तारीख | नियम लागू होणार |
|---|---|---|---|
| नर्सरी / बालवाटिका-1 | 3 वर्षे पूर्ण | 30 जून | 2027-28 |
| ज्युनिअर केजी / बालवाटिका-2 | 4 वर्षे पूर्ण | 30 जून | 2028-29 |
| सिनिअर केजी / बालवाटिका-3 | 5 वर्षे पूर्ण | 30 जून | 2029-30 |
| इयत्ता पहिली | 6 वर्षे पूर्ण | 30 जून | 2030-31 |
महत्त्वाचे: सर्व वर्गांसाठी नवीन नियम एकाच वर्षी लागू होणार नाहीत. शासनाने टप्प्याटप्प्याने अंमलबजावणी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
नर्सरी प्रवेशासाठी किती वय लागणार?
शैक्षणिक वर्ष 2027-28 पासून नर्सरी किंवा बालवाटिका-1 मध्ये प्रवेश घेण्यासाठी मुलाचे वय 30 जून 2027 रोजी किमान 3 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
म्हणजेच, 30 जून 2024 किंवा त्यापूर्वी जन्मलेले मूल वयाच्या अटीनुसार नर्सरी प्रवेशासाठी पात्र ठरू शकते.
उदाहरणार्थ, एखाद्या मुलाचा जन्म 15 जून 2024 रोजी झाला असेल, तर 30 जून 2027 रोजी त्याचे वय 3 वर्षांपेक्षा जास्त असेल.
मात्र, जन्मतारीख 15 जुलै 2024 असेल, तर 30 जून 2027 रोजी 3 वर्षे पूर्ण झालेली नसतील. अशा परिस्थितीत शासन निर्णयातील 15 दिवसांच्या वयोसुटीची तरतूद आणि शाळेच्या प्रवेशासंबंधी सूचना तपासाव्या लागतील.
ज्युनिअर केजी प्रवेशासाठी नवीन नियम
शैक्षणिक वर्ष 2028-29 पासून ज्युनिअर केजी म्हणजेच बालवाटिका-2 मध्ये प्रवेशासाठी मुलाचे वय 30 जून रोजी किमान 4 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
त्यामुळे 30 जून 2024 किंवा त्यापूर्वी जन्मलेल्या मुलांचे वय शैक्षणिक वर्ष 2028-29 मध्ये ज्युनिअर केजी प्रवेशासाठी आवश्यक निकष पूर्ण करेल.
सिनिअर केजी प्रवेशासाठी किती वय पाहिजे?
शैक्षणिक वर्ष 2029-30 पासून सिनिअर केजी किंवा बालवाटिका-3 साठी मुलाचे वय 30 जून रोजी किमान 5 वर्षे पूर्ण असावे लागणार आहे.
या नियमामुळे मुलांचे पूर्वप्राथमिक शिक्षण योग्य वयात पूर्ण होऊन पुढील वर्गात प्रवेश मिळण्यास मदत होईल, अशी शासनाची अपेक्षा आहे.
पहिलीमध्ये प्रवेशासाठी 6 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक
नवीन शासन निर्णयातील सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे इयत्ता पहिलीच्या प्रवेशासाठी किमान 6 वर्षांची वयोमर्यादा.
मात्र हा नियम शैक्षणिक वर्ष 2030-31 पासून लागू होणार आहे.
याचा अर्थ 30 जून 2030 रोजी मुलाचे वय किमान 6 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
उदाहरणार्थ, 30 जून 2024 किंवा त्यापूर्वी जन्मलेले मूल 30 जून 2030 रोजी 6 वर्षे पूर्ण करेल.
शासनाने हा निर्णय राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 आणि केंद्र सरकारच्या सूचनांच्या अनुषंगाने घेतला आहे.
30 जून ही तारीख का महत्त्वाची आहे?
नवीन नियमांनुसार शाळा प्रवेशासाठी मुलाचे वय मोजताना दरवर्षी 30 जून ही तारीख विचारात घेतली जाणार आहे.
उदाहरणार्थ, नर्सरीमध्ये प्रवेश घेणाऱ्या मुलाचे वय 30 जून रोजी 3 वर्षे पूर्ण झालेले असणे आवश्यक आहे.
त्यामुळे पालकांनी आपल्या मुलाच्या जन्मतारखेनुसार प्रवेशाचे नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे.
वयामध्ये 15 दिवसांची सूट मिळणार
शासन निर्णयामध्ये पालकांसाठी एक महत्त्वाची तरतूद करण्यात आली आहे.
नर्सरीपासून इयत्ता पहिलीपर्यंत प्रवेश देताना शाळाप्रमुख स्तरावर किमान आणि कमाल वयामध्ये 15 दिवसांची सूट दिली जाईल.
म्हणजेच, वयोमर्यादेमध्ये काही दिवसांचा फरक असल्यास संबंधित शाळेच्या मुख्याध्यापकांकडून या तरतुदीनुसार विचार केला जाऊ शकतो.
मात्र ही सूट 15 दिवसांपुरतीच नमूद करण्यात आली आहे. त्यामुळे मोठ्या वयातील फरकासाठी ही तरतूद लागू आहे असे समजू नये.
आधीपासून शाळेत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे काय?
अनेक पालकांना प्रश्न पडला असेल की, आपले मूल आधीपासून नर्सरी किंवा केजीमध्ये शिकत असेल, तर त्याला पुन्हा त्याच वर्गात बसावे लागणार का?
याबाबत शासनाने स्पष्ट केले आहे की, शैक्षणिक वर्ष 2026-27 मधील नर्सरी ते पहिलीच्या विद्यमान विद्यार्थ्यांना नवीन वयाचे निकष लागू होणार नाहीत.
तसेच, कोणत्याही मान्यताप्राप्त शाळेतून मागील वर्ग उत्तीर्ण झालेल्या नियमित विद्यार्थ्यांना पुढील उच्च वर्गात प्रवेश देताना नवीन वयाच्या निकषांमधून सूट दिली जाईल.
त्यामुळे आधीपासून शिक्षण घेत असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी शासन निर्णयामध्ये स्वतंत्र संरक्षणात्मक तरतूद करण्यात आली आहे.
नवीन शाळा प्रवेश नियम का लागू करण्यात आले?
महाराष्ट्रात राज्य मंडळ, CBSE, ICSE आणि IB यांसारख्या विविध अभ्यासक्रमांच्या शाळा आहेत.
यापूर्वी वेगवेगळ्या शाळांमध्ये प्रवेशासाठी वेगवेगळ्या तारखा आणि वयोमर्यादा विचारात घेतल्या जात होत्या.
काही ठिकाणी इयत्ता पहिलीमध्ये 5 वर्षे 6 महिने वयाच्या मुलांनाही प्रवेश दिला जात होता.
केंद्र शासनाने इयत्ता पहिलीसाठी 6 वर्षांवरील वयाचे धोरण राबवण्याबाबत सूचना दिल्या आहेत.
त्यामुळे राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अनुषंगाने महाराष्ट्र शासनाने नर्सरीपासून पहिलीपर्यंत वयोमर्यादा निश्चित केली आहे.
नवीन नियम कधीपासून लागू होणार?
नवीन नियमांची अंमलबजावणी पुढीलप्रमाणे होणार आहे.
- 2027-28: नर्सरी प्रवेशासाठी 3 वर्षांची अट
- 2028-29: ज्युनिअर केजी प्रवेशासाठी 4 वर्षांची अट
- 2029-30: सिनिअर केजी प्रवेशासाठी 5 वर्षांची अट
- 2030-31: इयत्ता पहिली प्रवेशासाठी 6 वर्षांची अट
या पद्धतीमुळे 2027-28 मध्ये नर्सरीत प्रवेश घेतलेले मूल पुढील वर्गांमध्ये जाताना आवश्यक वयोमर्यादा पूर्ण करू शकेल.
Age Criteria For School Admission in Maharashtra GR PDF Download
महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागाने 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी हा शासन निर्णय प्रसिद्ध केला आहे.
शासन निर्णयाची माहिती:
- विभाग: शालेय शिक्षण विभाग, महाराष्ट्र शासन
- विषय: शाळा प्रवेशासाठी बालकांचे किमान वय निश्चित करणेबाबत
- शासन निर्णय दिनांक: 15 ऑक्टोबर 2026
- शासन निर्णय क्रमांक: आरटीई-2024/प्र. क्र. 139 (ई-1446124)/एसडी-1
- शासन निर्णय संकेतांक: 202610151714471049
अधिकृत GR PDF:
New Age Criteria For School Admission in Maharashtra GR PDF
पालकांना पडणारे महत्त्वाचे प्रश्न (FAQ)
1. महाराष्ट्रात नर्सरी प्रवेशासाठी किती वय लागते?
शैक्षणिक वर्ष 2027-28 पासून नर्सरी प्रवेशासाठी 30 जून रोजी किमान 3 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
2. पहिलीमध्ये प्रवेशासाठी किती वर्षे पूर्ण असावी लागतात?
नवीन शासन निर्णयानुसार शैक्षणिक वर्ष 2030-31 पासून इयत्ता पहिलीमध्ये प्रवेशासाठी 30 जून रोजी किमान 6 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
3. नवीन शाळा प्रवेश नियम 2026-27 मध्ये लागू होतील का?
नाही. शासन निर्णयानुसार 2026-27 मधील नर्सरी ते पहिलीच्या विद्यमान विद्यार्थ्यांना नवीन वयाचे निकष लागू होणार नाहीत.
4. शाळा प्रवेशासाठी वय कोणत्या तारखेला मोजले जाणार?
नवीन नियमांनुसार संबंधित शैक्षणिक वर्षातील 30 जून रोजी मुलाचे वय विचारात घेतले जाईल.
5. शाळा प्रवेशासाठी 15 दिवसांची सूट आहे का?
होय. शासन निर्णयानुसार नर्सरी ते पहिली प्रवेशासाठी शाळाप्रमुख स्तरावर किमान आणि कमाल वयामध्ये 15 दिवसांची सूट दिली जाईल.
6. आधीपासून शाळेत शिकणाऱ्या मुलांना नवीन नियम लागू होतील का?
मान्यताप्राप्त शाळेतून मागील वर्ग उत्तीर्ण झालेल्या नियमित विद्यार्थ्यांना पुढील वर्गात प्रवेशासाठी नवीन वयोमर्यादेच्या निकषांमधून सूट दिली जाईल.
7. नवीन नियम CBSE आणि इंग्रजी माध्यमाच्या शाळांसाठी आहेत का?
शासन निर्णयाच्या प्रस्तावनेमध्ये राज्य मंडळ, CBSE, ICSE आणि IB शाळांमधील वेगवेगळ्या प्रवेश वयोमर्यादांचा उल्लेख आहे. मात्र स्वतंत्र बोर्डनिहाय अंमलबजावणीचे तपशील या निर्णयात दिलेले नाहीत. त्यामुळे संबंधित शाळेच्या अधिकृत प्रवेशसूचनाही तपासाव्यात.
8. शाळा प्रवेशासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
या शासन निर्णयात प्रवेशासाठी आवश्यक कागदपत्रांची स्वतंत्र यादी दिलेली नाही. त्यामुळे पालकांनी संबंधित शाळेकडून कागदपत्रांची यादी घ्यावी.
निष्कर्ष
महाराष्ट्र शासनाने शाळा प्रवेशासाठी मुलांचे किमान वय निश्चित करण्याचा महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे.
या निर्णयानुसार 2027-28 पासून नर्सरीसाठी 3 वर्षे, 2028-29 पासून ज्युनिअर केजीसाठी 4 वर्षे, 2029-30 पासून सिनिअर केजीसाठी 5 वर्षे आणि 2030-31 पासून इयत्ता पहिलीसाठी 6 वर्षांची वयोमर्यादा लागू होणार आहे.
पालकांनी मुलाची जन्मतारीख आणि संबंधित शैक्षणिक वर्ष लक्षात घेऊन शाळा प्रवेशाचे नियोजन करावे.
अशाच महत्त्वाच्या शैक्षणिक बातम्या, शासन निर्णय आणि सरकारी योजनांच्या माहितीसाठी Marathi Corner वेबसाइटला नियमित भेट द्या.
सूचना: या लेखातील माहिती महाराष्ट्र शासनाच्या 15 ऑक्टोबर 2026 रोजीच्या अधिकृत शासन निर्णयावर आधारित आहे. प्रवेश प्रक्रियेबाबत पुढे प्रसिद्ध होणाऱ्या शिक्षण विभागाच्या मार्गदर्शक सूचनाही तपासाव्यात.
