पोकरा योजना 2.0 ऑनलाइन अर्ज, अनुदान, पात्रता व गावांची यादी : Pokhara Yojana Maharashtra 2026

Pokhara Yojana Maharashtra 2026: पोकरा योजना 2.0 अंतर्गत शेतकऱ्यांना अनुदान. पात्रता, 21 जिल्ह्यांची यादी, आवश्यक कागदपत्रे व ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया जाणून घ्या

शेतकरी बांधवांनो, तुमच्या गावामध्ये पोकरा योजना सुरू आहे का? या योजनेअंतर्गत शेततळे, ठिबक सिंचन, तुषार सिंचन, शेळीपालन, शेडनेट, फळबाग लागवड आणि इतर शेतीविषयक कामांसाठी अनुदान मिळू शकते.

महाराष्ट्र शासनाने नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (PoCRA 2.0) हा दुसरा टप्पा सुरू केला आहे. या प्रकल्पामध्ये राज्यातील २१ जिल्ह्यांमधील ७,२०१ गावांचा समावेश करण्यात आला असून, प्रकल्पासाठी अंदाजित ६,००० कोटी रुपयांची तरतूद मंजूर करण्यात आली आहे.

यामुळे पात्र शेतकऱ्यांना आधुनिक शेती तंत्रज्ञान, जलसंधारण, शेतीपूरक व्यवसाय आणि उत्पादनवाढीसाठी मदत मिळणार आहे.

आज आपण पोकरा योजना काय आहे, कोणत्या शेतकऱ्यांना लाभ मिळतो, किती अनुदान मिळते, आपल्या गावाचे नाव यादीत कसे तपासायचे आणि ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा, याची सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.

पोकरा योजना म्हणजे काय? (What is PoCRA Yojana?)

पोकरा योजना म्हणजे महाराष्ट्र शासन आणि जागतिक बँक यांच्या सहकार्याने राबवला जाणारा नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प होय.

PoCRA चे पूर्ण नाव Project on Climate Resilient Agriculture असे आहे.

हवामान बदलामुळे शेतीसमोर अनेक अडचणी निर्माण होत आहेत. कमी पाऊस, अनियमित पर्जन्यमान, पाण्याची टंचाई आणि उत्पादन खर्च वाढणे यांसारख्या समस्यांवर मात करण्यासाठी हा प्रकल्प राबवला जात आहे.

या योजनेचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांना हवामान बदलाशी जुळवून घेणारी शेती करता यावी, पाण्याचा योग्य वापर व्हावा आणि शेतीमधील उत्पन्न वाढावे हा आहे.

Pokhara Yojana Maharashtra – थोडक्यात माहिती

पोकरा योजना 2.0 अंतर्गत कोणत्या कामांना अनुदान मिळते?

शेतकरी बांधवांनो, पोकरा योजनेंतर्गत शेतीमधील विविध कामांसाठी आर्थिक मदत दिली जाते.

प्रकल्पाच्या अधिकृत मार्गदर्शक सूचनांमध्ये विविध घटकांचा समावेश आहे.

1. शेततळे अनुदान

शेतीसाठी पाण्याची उपलब्धता वाढवण्यासाठी पात्र शेतकऱ्यांना शेततळे उभारणीसाठी अनुदान मिळू शकते.

2. शेततळे अस्तरीकरण

शेततळ्यामधील पाण्याची गळती कमी करण्यासाठी अस्तरीकरणाच्या कामाला अनुदान उपलब्ध आहे.

3. ठिबक सिंचन योजना

पाण्याची बचत करण्यासाठी ठिबक सिंचन पद्धतीला प्रोत्साहन दिले जाते. यामध्ये पात्र शेतकऱ्यांना नियमांनुसार अनुदान मिळू शकते.

4. तुषार सिंचन योजना

तुषार सिंचनाच्या माध्यमातून पाण्याचा कार्यक्षम वापर करण्यासाठी आर्थिक सहाय्याची तरतूद आहे.

5. फळबाग लागवड

पात्र शेतकऱ्यांना फळबाग लागवडीच्या कामासाठी संबंधित मार्गदर्शक सूचनांनुसार लाभ दिला जाऊ शकतो.

6. शेडनेट आणि हरितगृह

संरक्षित शेतीला चालना देण्यासाठी शेडनेट आणि हरितगृहाशी संबंधित मंजूर घटकांना सहाय्य मिळू शकते.

7. शेळीपालन

शेतकरी आणि पात्र भूमिहीन कुटुंबांना शेळीपालनासारख्या पूरक व्यवसायासाठी आर्थिक मदत उपलब्ध होऊ शकते.

8. कुक्कुटपालन

उत्पन्नाचे पर्यायी साधन निर्माण करण्यासाठी पात्र लाभार्थ्यांना कुक्कुटपालनाच्या घटकांतर्गत सहाय्य मिळू शकते.

9. गांडूळ खत आणि कंपोस्ट युनिट

शेतीमधील सेंद्रिय निविष्ठांचा वापर वाढवण्यासाठी गांडूळ खत व नाडेप कंपोस्ट उत्पादन युनिटसारख्या घटकांचा समावेश आहे.

10. विहीर पुनर्भरण

भूजल पातळी वाढवण्यासाठी आणि पाण्याचे संवर्धन करण्यासाठी विहीर पुनर्भरणाच्या कामांना प्रोत्साहन दिले जाते.

याशिवाय रेशीम उद्योग, वृक्षलागवड, मृद व जलसंधारण, कृषिमाल साठवणूक, शेती प्रक्रिया उद्योग आणि शेतकरी उत्पादक संस्थांच्या विविध उपक्रमांचा समावेश आहे.

महत्त्वाचे: वरील सर्व घटक प्रत्येक गावात किंवा प्रत्येक अर्जदारासाठी उपलब्ध असतीलच असे नाही. अर्ज करताना आपल्या गावासाठी मंजूर घटक तपासावेत.

पोकरा योजनेत किती टक्के अनुदान मिळते?

पोकरा योजनेंतर्गत एकच निश्चित अनुदान टक्केवारी सर्व घटकांसाठी लागू नाही.

अनुदानाची रक्कम पुढील बाबींवर अवलंबून असते:

• निवडलेला शेतीविषयक घटक
• लाभार्थ्याची पात्रता
• जमिनीचे क्षेत्र
• घटकासाठी मंजूर खर्चाचे निकष
• संबंधित मार्गदर्शक सूचना
• तांत्रिक तपासणी आणि पूर्वसंमती

त्यामुळे कोणत्याही घटकासाठी ७५% किंवा ८०% अनुदान मिळणारच असे समजू नये.

अचूक अनुदान रक्कम पाहण्यासाठी: https://mahapocra.gov.in/mr/project_guidelines

या वेबसाइटवर संबंधित घटकाच्या अद्ययावत मार्गदर्शक सूचना तपासाव्यात.

पोकरा योजना 2.0 मध्ये कोणत्या 21 जिल्ह्यांचा समावेश आहे?

महाराष्ट्र शासनाच्या शासन निर्णयानुसार प्रकल्पाच्या दुसऱ्या टप्प्यामध्ये खालील २१ जिल्ह्यांचा समावेश आहे.

मराठवाडा विभाग

1. छत्रपती संभाजीनगर
2. जालना
3. बीड
4. धाराशिव
5. लातूर
6. नांदेड
7. परभणी
8. हिंगोली

विदर्भ विभाग

9. अमरावती
10. अकोला
11. वाशिम
12. यवतमाळ
13. बुलढाणा
14. वर्धा
15. नागपूर
16. भंडारा
17. गोंदिया
18. चंद्रपूर
19. गडचिरोली

इतर समाविष्ट जिल्हे

20. नाशिक
21. जळगाव

लक्षात ठेवा: तुमचा जिल्हा या यादीत असला तरी त्यातील प्रत्येक गाव पोकरा योजनेत समाविष्ट असेलच असे नाही. फक्त प्रकल्पासाठी निवडलेल्या गावांतील पात्र लाभार्थ्यांना संबंधित लाभ मिळू शकतो.

पोकरा योजनेची गावांची यादी कशी पाहायची? (PoCRA Village List)

शेतकरी बांधवांनो, पोकरा योजना 2.0 अंतर्गत आपल्या गावाचा समावेश आहे की नाही, हे ऑनलाइन तपासता येते.

त्यासाठी खालील प्रक्रिया पूर्ण करा.

Step 1: सर्वप्रथम अधिकृत वेबसाइट उघडा.

https://mahapocra.gov.in/mr/project_village

Step 2: वेबसाइटवर ‘प्रकल्पातील गावे’ हा पर्याय दिसेल.

Step 3: तुमचा जिल्हा निवडा.

Step 4: संबंधित उपविभाग आणि तालुका निवडा.

Step 5: ‘गावांची यादी’ या पर्यायावर क्लिक करा.

Step 6: उपलब्ध यादीमध्ये तुमच्या गावाचे नाव तपासा.

जर तुमचे गाव या यादीमध्ये असेल तर तुम्ही संबंधित घटकासाठी पात्रता आणि उपलब्धता तपासून अर्ज करू शकता.

पोकरा योजना 2026 पात्रता (Eligibility)

पोकरा योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी काही प्रमुख अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

1. अर्जदार महाराष्ट्रातील पात्र प्रकल्पक्षेत्राशी संबंधित असावा.
2. शेतजमीन प्रकल्पामध्ये निवडलेल्या गावात असावी.
3. वैयक्तिक लाभासाठी सामान्यतः ५ हेक्टरपर्यंत जमीनधारणा असलेले पात्र शेतकरी विचारात घेतले जातात.
4. नवीन अर्जासंबंधी महा-डीबीटी सूचनेमध्ये ५ हेक्टरपेक्षा कमी क्षेत्र असलेल्या अर्जदारांचा उल्लेख आहे. त्यामुळे सीमेवरील प्रकरणांमध्ये पोर्टलवरील अट तपासावी.
5. अर्जदाराकडे आवश्यक आधार कार्ड, फार्मर आयडी आणि बँक खात्याची माहिती असावी.
6. संबंधित घटकाच्या मार्गदर्शक सूचनांमधील अटी पूर्ण कराव्या लागतील.

भूमिहीन कुटुंबे, महिला बचत गट, शेतकरी गट आणि शेतकरी उत्पादक कंपन्यांनाही पात्र घटकांमध्ये मदत उपलब्ध आहे.

अनुसूचित जाती-जमाती, महिला आणि दिव्यांग लाभार्थ्यांना प्रकल्पाच्या निकषांनुसार प्राधान्य दिले जाते.

पोकरा योजनेसाठी आवश्यक कागदपत्रे

ऑनलाइन अर्ज करण्यापूर्वी खालील कागदपत्रे आणि माहिती तयार ठेवावी.

1. आधार कार्ड
2. फार्मर आयडी (Farmer ID)
3. जमिनीचा ७/१२ उतारा
4. ८अ उतारा
5. आधारशी जोडलेले बँक खाते
6. आधारशी जोडलेला मोबाईल नंबर
7. जात प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
8. दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
9. भूमिहीन कुटुंबाचा दाखला (लागू असल्यास)

विशिष्ट घटकासाठी इतर कागदपत्रे, प्रस्ताव, खर्चाचे अंदाजपत्रक किंवा तांत्रिक माहिती आवश्यक असू शकते.

Pokhara Yojana Maharashtra Online Apply – ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा?

पोकरा योजना 2.0 साठी ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी स्वतंत्र अधिकृत पोर्टल उपलब्ध आहे.

नवीन अर्ज लिंक: https://dbt-ndksp.mahapocra.gov.in/IndividualFarmer/Login

Step 1: अधिकृत वेबसाइट उघडा

सर्वप्रथम पोकरा DBT वेबसाइट उघडा.

Step 2: Farmer पर्याय निवडा

वेबसाइटवर Farmer आणि शेतकरी उत्पादक संस्था किंवा गटांसाठी वेगवेगळे लॉगिन पर्याय उपलब्ध आहेत.

वैयक्तिक लाभासाठी Farmer हा पर्याय निवडा.

Step 3: फार्मर आयडीद्वारे लॉगिन करा

वेबसाइटवर AgriStack Farmer ID आणि पात्र प्रकरणांसाठी Aadhaar प्रमाणीकरणाचे पर्याय उपलब्ध आहेत.

तुमचा Farmer ID वापरून प्रमाणीकरणाची प्रक्रिया पूर्ण करा.

Step 4: OTP Verification पूर्ण करा

संबंधित मोबाईल नंबरवर आलेला OTP भरून लॉगिन करा.

Step 5: शेतकऱ्याची माहिती तपासा

लॉगिन झाल्यानंतर तुमची माहिती आणि जमिनीशी संबंधित तपशील बरोबर आहेत का ते तपासा.

Step 6: उपलब्ध योजना किंवा घटक निवडा

तुमच्या गावासाठी उपलब्ध असलेल्या मंजूर घटकांमधून अर्ज करायचा घटक निवडा.

Step 7: आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा

पोर्टलवर मागितलेली कागदपत्रे आणि आवश्यक माहिती भरून अर्ज सादर करा.

Step 8: अर्जाची पावती जतन करा

अर्ज सबमिट केल्यानंतर अर्ज क्रमांक किंवा पावती उपलब्ध झाल्यास ती जतन करून ठेवा.

Step 9: अर्जाची स्थिती तपासा

तुमच्या खात्यात लॉगिन करून अर्जाची सद्यस्थिती तपासा.

महत्त्वाचे: ऑनलाइन अर्ज केल्यामुळे लगेच अनुदान मंजूर होत नाही. संबंधित अधिकारी पडताळणी करून नियमांनुसार पूर्वसंमती देतात.

जुन्या महा-डीबीटी अर्जदारांसाठी महत्त्वाची सूचना

पोकरा 2.0 च्या अर्ज प्रक्रियेमध्ये एक महत्त्वाचा बदल करण्यात आला आहे.

महा-डीबीटी पोर्टलवरील अधिकृत सूचनेनुसार काही अर्ज नवीन PoCRA DBT पोर्टलवर स्थलांतरित केले आहेत.

1. स्थलांतरित अर्ज: ज्या अर्जदारांचे पूर्वसंमती न मिळालेले किंवा प्रतीक्षा यादीतील पात्र अर्ज नवीन पोर्टलवर स्थलांतरित झाले आहेत, त्यांनी पुढील प्रक्रिया नवीन PoCRA पोर्टलवर करावी.

2. पूर्वसंमती मिळालेले अर्ज: ज्या अर्जदारांना आधीच्या महा-डीबीटी पोर्टलवर पूर्वसंमती मिळालेली आहे, त्यांनी पुढील नियमित प्रक्रिया त्याच महा-डीबीटी पोर्टलवर पूर्ण करावी.

3. नवीन अर्ज: पोकरा 2.0 अंतर्गत पात्र गावांमधील आणि मंजूर घटकांसाठी नवीन अर्ज नवीन DBT पोर्टलवर करावेत.

नवीन पोर्टल: https://dbt-ndksp.mahapocra.gov.in/

महा-डीबीटी पोर्टल: https://mahadbt.maharashtra.gov.in/farmer/Agrilogin/Agrilogin

पोकरा योजनेचे अनुदान कधी मिळते?

शेतकरी बांधवांनो, पोकरा योजनेमध्ये साधारणपणे काम पूर्ण झाल्यानंतर अनुदान दिले जाते.

त्याची प्रक्रिया पुढीलप्रमाणे असते.

1. शेतकऱ्याने ऑनलाइन अर्ज सादर करणे.
2. अर्ज ग्राम कृषी विकास समितीसमोर मंजुरीसाठी सादर होणे.
3. संबंधित अधिकाऱ्यांकडून जागेची किंवा घटकाची तपासणी होणे.
4. पात्र अर्जाला पूर्वसंमती मिळणे.
5. पूर्वसंमतीनंतर लाभार्थ्याने मंजूर काम पूर्ण करणे.
6. कामाची बिले व आवश्यक कागदपत्रे ऑनलाइन सादर करणे.
7. संबंधित अधिकाऱ्यांकडून कामाची प्रत्यक्ष तपासणी होणे.
8. मंजूर अनुदान आधार लिंक बँक खात्यामध्ये जमा होणे.

सावधान: पूर्वसंमती मिळण्यापूर्वी काम सुरू करू नका. या प्रकल्पामध्ये पात्र कामासाठी आगाऊ अनुदान दिले जात नाही.

पोकरा योजनेचा अर्ज स्टेटस कसा तपासायचा?

अर्ज केल्यानंतर तो कोणत्या टप्प्यावर आहे हे ऑनलाइन तपासता येते.

• पोकरा DBT वेबसाइट उघडा.
• तुमच्या Farmer ID द्वारे लॉगिन करा.
• अर्जाच्या स्थितीशी संबंधित पर्याय निवडा.
• तुमच्या अर्जाची सद्यस्थिती तपासा.
• अधिकाऱ्यांकडून काही त्रुटी दाखवण्यात आल्या असल्यास त्या पूर्ण करा.

अर्जाच्या विविध टप्प्यांची माहिती SMS द्वारेदेखील दिली जाऊ शकते.

पोकरा योजनेची लाभार्थी यादी कशी पाहायची?

प्रकल्पाच्या अधिकृत वेबसाइटवर गावनिहाय प्रकल्प माहिती आणि लाभार्थ्यांची माहिती पाहण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.

अधिकृत वेबसाइट: https://mahapocra.gov.in/mr/village_profile

येथे ‘गावाची माहिती’ या पर्यायातून उपलब्ध गावनिहाय तपशील तपासता येतो.

माहिती उपलब्ध नसल्यास ग्रामपंचायत, समूह सहायक किंवा कृषी विभागाशी संपर्क साधावा.

पोकरा योजनेसाठी फार्मर आयडी आवश्यक आहे का?

होय. नवीन PoCRA 2.0 पोर्टलमध्ये AgriStack Farmer ID द्वारे प्रमाणीकरणाची सुविधा आहे.

फार्मर आयडी नसल्यास जवळच्या CSC केंद्रामध्ये जाऊन नोंदणीबाबत माहिती घेता येईल.

त्यासाठी आधार कार्ड, मोबाईल नंबर आणि शेतजमिनीची माहिती आवश्यक असते.

काही विशिष्ट पात्र लाभार्थी वर्गांसाठी पोर्टलवर आधार आधारित पर्याय उपलब्ध असू शकतात.

पोकरा योजना 2.0 चे प्रमुख फायदे

पाण्याची बचत: ठिबक आणि तुषार सिंचनामुळे उपलब्ध पाण्याचा कार्यक्षम वापर करण्यास मदत.

शेती उत्पादनात सुधारणा: आधुनिक तंत्रज्ञान आणि सुधारित शेती पद्धती अवलंबण्यास प्रोत्साहन.

शेतीपूरक व्यवसाय: शेळीपालन, कुक्कुटपालन आणि इतर पात्र उपक्रमांमधून उत्पन्नाचे पर्यायी स्रोत.

जलसंधारण: शेततळे, विहीर पुनर्भरण आणि मृद व जलसंधारण उपाययोजनांद्वारे पाण्याचे संवर्धन.

शेतकरी गटांना मदत: कृषिमाल साठवणूक, प्रक्रिया आणि विपणनासाठी पात्र गटांना सहाय्य.

हवामान अनुकूल शेती: अनियमित पाऊस आणि हवामान बदलामुळे निर्माण होणाऱ्या अडचणींचा परिणाम कमी करण्यास मदत.

पोकरा योजनेबद्दल वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. पोकरा योजना म्हणजे काय?

पोकरा योजना म्हणजे नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प. या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना हवामान अनुकूल शेती आणि विविध कृषी घटकांसाठी अनुदान दिले जाते.

2. पोकरा योजना 2.0 मध्ये किती जिल्ह्यांचा समावेश आहे?

महाराष्ट्रातील २१ जिल्ह्यांमधील निवडलेल्या ७,२०१ गावांचा समावेश आहे.

3. पोकरा योजनेंतर्गत किती टक्के अनुदान मिळते?

अनुदान घटक, लाभार्थ्याची पात्रता आणि मंजूर खर्चाच्या निकषांवर अवलंबून असते. प्रत्येक घटकाचे अद्ययावत दर अधिकृत मार्गदर्शक सूचनांमध्ये तपासावेत.

4. पोकरा योजनेचा ऑनलाइन अर्ज कुठे करायचा?

पात्र शेतकऱ्यांनी https://dbt-ndksp.mahapocra.gov.in/ या अधिकृत पोर्टलवरून ऑनलाइन अर्ज करावा.

5. पोकरा योजनेमध्ये भूमिहीन कुटुंबांना लाभ मिळतो का?

होय. पात्र भूमिहीन कुटुंबांसाठी शेळीपालन व कुक्कुटपालनासारख्या उपजीविकेच्या घटकांतर्गत सहाय्याची तरतूद आहे.

6. पोकरा योजना सर्व गावांसाठी लागू आहे का?

नाही. फक्त शासनाने निवडलेल्या गावांमध्ये संबंधित प्रकल्प राबवला जातो.

7. पोकरा योजनेचे अनुदान बँक खात्यात कधी जमा होते?

पूर्वसंमतीनंतर मंजूर काम पूर्ण करून बिले सादर केल्यानंतर तपासणी होते. पात्र अनुदान नियमांनुसार आधार लिंक बँक खात्यात जमा केले जाते.

8. पोकरा योजनेसाठी फार्मर आयडी लागतो का?

नवीन ऑनलाइन अर्जासाठी AgriStack Farmer ID महत्त्वाचा आहे. विशिष्ट पात्र प्रकरणांसाठी आधार आधारित प्रमाणीकरण उपलब्ध आहे.

9. पोकरा योजनेचे काम पूर्वसंमतीपूर्वी सुरू करता येते का?

नाही. अनुदानाचा दावा करण्यासाठी संबंधित घटकाला पूर्वसंमती मिळाल्यानंतरच नियमानुसार काम सुरू करावे.

10. पोकरा योजनेची गावांची यादी कोठे मिळेल?

https://mahapocra.gov.in/mr/project_village या अधिकृत वेबसाइटवर जिल्हा, उपविभाग आणि तालुका निवडून गावांची यादी तपासता येते.

पोकरा योजनेच्या महत्त्वाच्या सरकारी लिंक

अधिक माहितीसाठी संबंधित तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय किंवा ग्राम कृषी विकास समितीशी संपर्क साधावा.

प्रकल्प संपर्क क्रमांक: 022-22163352

निष्कर्ष

शेतकरी बांधवांनो, महाराष्ट्र शासनाची Pokhara Yojana Maharashtra अर्थात नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प 2.0 ही हवामान अनुकूल शेतीसाठी महत्त्वाची योजना आहे.

या प्रकल्पामध्ये शेततळे, ठिबक सिंचन, शेडनेट, फळबाग लागवड, शेळीपालन आणि इतर विविध कृषी उपक्रमांसाठी पात्र शेतकऱ्यांना सहाय्य उपलब्ध आहे.

सर्वप्रथम आपल्या गावाचा प्रकल्पामध्ये समावेश आहे का हे तपासा. त्यानंतर आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवून अधिकृत DBT पोर्टलवर अर्ज करा.

ही माहिती आपल्या गावातील इतर शेतकरी बांधवांना नक्की शेअर करा