महाराष्ट्र राज्यगीत जय जय महाराष्ट्र माझा: इतिहास, अर्थ आणि नियम

“जय जय महाराष्ट्र माझा, गर्जा महाराष्ट्र माझा” हे गीत ऐकल्यावर महाराष्ट्राचा अभिमान मनात जागा होतो. महाराष्ट्राची माती, सह्याद्री, शूर परंपरा आणि मेहनती माणसे यांची आठवण या गीतातून होते. महाराष्ट्र राज्यगीत जय जय महाराष्ट्र माझा म्हणून ओळखले जाणारे हे गीत आता राज्यातील अधिकृत कार्यक्रमांत सन्मानाने गायले आणि वाजवले जाते.

महाराष्ट्राचे राज्यगीत कोणते?

“जय जय महाराष्ट्र माझा, गर्जा महाराष्ट्र माझा” हे महाराष्ट्राचे राज्यगीत आहे. हे गीत कवीवर्य राजा बढे यांनी लिहिले असून, शाहीर साबळे यांनी गायलेले आहे. महाराष्ट्र शासनाने या गीताचे संपादन करून दोन कडव्यांची आवृत्ती राज्यगीत म्हणून स्वीकारली. या आवृत्तीचा कालावधी साधारण १ मिनिट ४१ सेकंद आहे.

राज्यगीत कधी स्वीकारले?

महाराष्ट्र शासनाने १९ फेब्रुवारी २०२३ पासून “जय जय महाराष्ट्र माझा” हे राज्यगीत म्हणून स्वीकारले. हा दिवस छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या जयंतीचा असल्यामुळे या निर्णयाला विशेष महत्त्व आहे.

राज्यगीताचा साधा अर्थ

या गीतात महाराष्ट्राच्या शौर्याची, स्वाभिमानाची आणि एकजुटीची भावना दिसते. सह्याद्री आणि शिवरायांच्या पराक्रमाचा उल्लेख महाराष्ट्राच्या इतिहासाची आठवण करून देतो. महाराष्ट्रातील लोक संकटांशी धैर्याने लढतात आणि आपल्या मेहनतीने राज्याचा गौरव वाढवतात, असा संदेशही या गीतातून मिळतो.

हे गीत केवळ राज्याचे कौतुक करत नाही; तर महाराष्ट्राच्या परंपरेचा आदर करावा आणि राज्याच्या प्रगतीसाठी योगदान द्यावे, याचीही जाणीव करून देते.

राज्यगीत कुठे गायले किंवा वाजवले जाते?

महाराष्ट्र शासनाच्या सार्वजनिक कार्यक्रमांच्या सुरुवातीला राज्यगीत गायले किंवा वाजवले जाते. महाराष्ट्र दिनी ध्वजारोहणानंतर राष्ट्रगीत झाल्यावर राज्यगीत वाजवण्याची सूचना शासन निर्णयात आहे. शाळांमध्ये दिवसाचे सत्र सुरू होण्यापूर्वी राष्ट्रगीत, परिपाठ, प्रार्थना किंवा प्रतिज्ञेसोबत राज्यगीत गाण्याची किंवा वाजवण्याची तरतूदही करण्यात आली आहे.

राज्यगीत सुरू असताना काय करावे?

राज्यगीत सुरू असताना सावधान स्थितीत उभे राहून त्याचा सन्मान करावा, असे शासनाच्या मार्गदर्शक सूचनांमध्ये सांगितले आहे. लहान मुले, गर्भवती महिला, आजारी व्यक्ती, दिव्यांग व्यक्ती आणि ज्येष्ठ नागरिक यांना उभे राहण्यापासून सूट आहे. राज्यगीताचा सन्मान राखताना राष्ट्रगीताचा मान आणि प्रतिष्ठा सर्वांत उच्च राहील, हेही शासन निर्णयात स्पष्ट केले आहे.

‘जय जय महाराष्ट्र माझा’ गीताचे महत्त्व

महाराष्ट्रात वेगवेगळ्या भाषा, रूढी आणि परंपरा असल्या तरी राज्यगीत सर्वांना एका भावनेने जोडते. हे गीत ऐकताना आपल्या राज्याचा इतिहास आणि संस्कृती जपण्याची प्रेरणा मिळते. शाळा, शासकीय कार्यक्रम आणि सांस्कृतिक सोहळ्यांमधून पुढच्या पिढीला महाराष्ट्राची ओळख करून देण्यासही राज्यगीत मदत करते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

महाराष्ट्राचे राज्यगीत कोणते आहे?

“जय जय महाराष्ट्र माझा, गर्जा महाराष्ट्र माझा” हे महाराष्ट्राचे राज्यगीत आहे.

महाराष्ट्राचे राज्यगीत कोणी लिहिले?

हे गीत कवीवर्य राजा बढे यांनी लिहिले आहे आणि शाहीर साबळे यांनी गायले आहे.

महाराष्ट्राचे राज्यगीत कधी स्वीकारले गेले?

१९ फेब्रुवारी २०२३ पासून हे गीत महाराष्ट्राचे राज्यगीत म्हणून स्वीकारले गेले.

राज्यगीत किती वेळाचे आहे?

शासनाने स्वीकारलेल्या दोन कडव्यांच्या आवृत्तीचा कालावधी साधारण १ मिनिट ४१ सेकंद आहे.

अधिकृत संदर्भ: महाराष्ट्र शासनाचा राज्यगीताबाबतचा शासन निर्णय