E Shram Card Online Registration Process Maharashtra: ई-श्रम कार्ड कसे काढायचे?

Shubham Pawar • अपडेट: 25/10/2026

E Shram Card Online Registration Process Maharashtra: ई-श्रम कार्ड ऑनलाइन नोंदणी कशी करायची? पात्रता, कागदपत्रे, UAN नंबर व कार्ड डाउनलोड माहिती.

महाराष्ट्रातील असंघटित क्षेत्रात काम करणाऱ्या कामगारांसाठी केंद्र सरकारने ई-श्रम कार्डची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे. तुम्ही शेतमजूर, बांधकाम कामगार, घरकाम करणारे कामगार, फेरीवाले किंवा रोजंदारीवर काम करणारे असाल, तर पात्रतेनुसार ई-श्रम पोर्टलवर नोंदणी करू शकता.

ई-श्रम कार्ड मोबाईलवरून ऑनलाइन कसे काढायचे, कोणती कागदपत्रे लागतात, नोंदणीसाठी किती फी आहे आणि ई-श्रम कार्ड डाउनलोड कसे करायचे, याची माहिती या लेखात जाणून घेऊया.

ई-श्रम कार्ड म्हणजे काय?

ई-श्रम ही भारत सरकारच्या श्रम आणि रोजगार मंत्रालयाची योजना आहे. देशातील असंघटित क्षेत्रातील कामगारांची माहिती एकत्रित करण्यासाठी ई-श्रम पोर्टल तयार करण्यात आले आहे.

या पोर्टलवर नोंदणी झाल्यानंतर कामगाराला 12 अंकी UAN (Universal Account Number) दिला जातो.

या क्रमांकाच्या आधारे कामगाराची ओळख नोंदवली जाते. तसेच पात्रतेनुसार विविध सामाजिक सुरक्षा आणि कल्याणकारी योजनांशी जोडण्यास मदत होते.

E Shram Card Maharashtra – महत्त्वाची माहिती

तपशील	माहिती
योजनेचे नाव	ई-श्रम कार्ड
विभाग	श्रम आणि रोजगार मंत्रालय
लाभार्थी	असंघटित क्षेत्रातील पात्र कामगार
किमान वय	16 वर्षे
नोंदणी शुल्क	मोफत
कार्ड क्रमांक	12 अंकी UAN
अर्ज पद्धत	ऑनलाइन / CSC
अधिकृत वेबसाइट	eshram.gov.in

ई-श्रम कार्डसाठी कोण पात्र आहे?

ई-श्रम कार्डसाठी अर्जदार असंघटित क्षेत्रामध्ये काम करणारा असणे आवश्यक आहे.

पात्रतेसाठी पुढील अटी लागू होतात.

अर्जदाराचे वय किमान 16 वर्षे असावे.
अर्जदार असंघटित क्षेत्रातील कामगार असावा.
अर्जदार EPFO किंवा ESIC चा सदस्य नसावा.
शासनाकडून निधी मिळणाऱ्या NPS अंतर्गत सदस्यत्व नसावे.
अर्जदार आयकरदाता नसावा.
अर्जदाराकडे आधार क्रमांक असावा.

अंतिम पात्रता अधिकृत पोर्टलवरील लागू नियमांनुसार ठरते.

कोणकोणते कामगार ई-श्रम कार्ड काढू शकतात?

असंघटित क्षेत्रातील विविध प्रकारच्या कामगारांना ई-श्रम नोंदणी करता येते.

उदाहरणार्थ:

शेतमजूर आणि भूमिहीन कृषी कामगार
बांधकाम कामगार
घरकाम करणारे कामगार
फेरीवाले आणि पथविक्रेते
रोजंदारी मजूर
स्थलांतरित कामगार
रिक्षाचालक आणि इतर पात्र स्वयंरोजगार कामगार
गिग आणि प्लॅटफॉर्म कामगार
इतर पात्र असंघटित कामगार

महत्त्वाचे: केवळ शेतीची जमीन आहे म्हणून प्रत्येक शेतकरी आपोआप पात्र ठरत नाही. अर्जदाराचे काम आणि लागू अटी तपासल्या जातात.

ई-श्रम कार्डसाठी आवश्यक कागदपत्रे

ई-श्रम कार्ड नोंदणीसाठी मुख्यतः पुढील माहिती आवश्यक असते.

आधार क्रमांक
आधारशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर
बँक खात्याचे तपशील
सध्याचा पत्ता
व्यवसाय किंवा कामाची माहिती
शैक्षणिक माहिती, उपलब्ध असल्यास

स्वयंनोंदणी करताना आधार OTP प्रमाणीकरण केले जाते.

आधारला मोबाईल नंबर लिंक नसेल, तर जवळच्या CSC किंवा राज्य सेवा केंद्रात बायोमेट्रिक प्रमाणीकरणाद्वारे नोंदणीचा पर्याय उपलब्ध आहे.

E Shram Card Online Registration Process Maharashtra – अर्ज कसा करायचा?

ई-श्रम कार्डसाठी घरबसल्या मोबाईल किंवा संगणकावरून नोंदणी करता येते.

स्टेप 1: अधिकृत वेबसाइट उघडा

सर्वप्रथम https://eshram.gov.in/ या अधिकृत वेबसाइटवर जा.

स्टेप 2: Register on eShram निवडा

होमपेजवरील Register on eShram पर्यायावर क्लिक करा.

स्टेप 3: मोबाईल नंबर भरा

आधारशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर टाका आणि मागितलेली प्राथमिक माहिती भरा.

स्टेप 4: OTP पडताळणी करा

मोबाईलवर आलेला OTP टाकून पडताळणी पूर्ण करा.

स्टेप 5: आधार प्रमाणीकरण करा

आधार क्रमांक भरा आणि उपलब्ध प्रमाणीकरण पद्धतीनुसार प्रक्रिया पूर्ण करा.

स्टेप 6: वैयक्तिक माहिती तपासा

नाव, जन्मतारीख, पत्ता आणि इतर तपशील योग्य आहेत का, ते तपासा.

स्टेप 7: व्यवसायाची माहिती भरा

तुम्ही कोणते काम करता, तुमचा मुख्य व्यवसाय कोणता आहे आणि इतर मागितलेली माहिती भरा.

स्टेप 8: बँक तपशील भरा

पोर्टलवर मागितल्यानुसार बँक खाते आणि संबंधित माहिती भरा.

स्टेप 9: अर्ज सबमिट करा

सर्व माहिती तपासून नोंदणी पूर्ण करा.

स्टेप 10: ई-श्रम कार्ड डाउनलोड करा

नोंदणी यशस्वी झाल्यानंतर तुमचा UAN क्रमांक तयार होतो. उपलब्ध पर्यायातून ई-श्रम कार्ड डाउनलोड करता येते.

ई-श्रम कार्ड डाउनलोड कसे करायचे?

तुमचे ई-श्रम कार्ड आधीच तयार झाले असेल, तर पुन्हा नवीन नोंदणी करण्याची आवश्यकता नाही.

https://eshram.gov.in/ वेबसाइट उघडा.
Already Registered किंवा Login पर्याय निवडा.
आवश्यक लॉगिन माहिती भरा.
OTP किंवा उपलब्ध प्रमाणीकरण पूर्ण करा.
Download UAN Card पर्याय निवडा.
कार्डची PDF डाउनलोड करा.

डाउनलोड केलेले कार्ड मोबाईलमध्ये सेव्ह करून ठेवू शकता.

ई-श्रम कार्ड अपडेट कसे करायचे?

ई-श्रम कार्डवरील मोबाईल नंबर, पत्ता, व्यवसाय किंवा इतर माहिती बदलली असल्यास प्रोफाइल अपडेट करता येते.

त्यासाठी ई-श्रम पोर्टलवर लॉगिन करून Update Profile पर्याय वापरा.

मोबाईल नंबर बदलला असेल किंवा आधार OTP मिळत नसेल, तर जवळच्या CSC केंद्रात मदत घ्या.

कामगारांनी आपली व्यवसायाची माहिती अद्ययावत ठेवणे महत्त्वाचे आहे.

ई-श्रम कार्डचे फायदे कोणते?

ई-श्रम कार्डमुळे असंघटित कामगारांची अधिकृत नोंद तयार होते.

याचे प्रमुख फायदे पुढीलप्रमाणे आहेत.

कामगाराला कायमस्वरूपी UAN क्रमांक मिळतो.
सामाजिक सुरक्षा योजनांशी जोडण्यास मदत होते.
पात्र योजनांची माहिती एकाच पोर्टलवर मिळू शकते.
रोजगार आणि कौशल्य प्रशिक्षणाच्या सेवांची माहिती मिळते.
सरकारी योजनांमधील पात्रता तपासण्यास मदत होते.
कामगाराची माहिती अद्ययावत ठेवता येते.

लक्षात ठेवा: ई-श्रम कार्ड काढल्यामुळे प्रत्येकाला थेट पैसे, मासिक भत्ता किंवा विमा रक्कम आपोआप मिळत नाही. प्रत्येक लाभासाठी संबंधित योजनेचे स्वतंत्र नियम लागू असतात.

ई-श्रम कार्डसाठी किती पैसे लागतात?

ई-श्रम पोर्टलवरील नोंदणी पूर्णपणे मोफत आहे.

सरकारच्या अधिकृत माहितीनुसार कामगारांना नोंदणीसाठी कोणतेही शुल्क द्यावे लागत नाही.

त्यामुळे ई-श्रम कार्ड काढण्यासाठी अनधिकृत वेबसाइट किंवा व्यक्तींना पैसे देऊ नका.

ई-श्रम कार्डसाठी शेवटची तारीख आहे का?

ई-श्रम नोंदणीसाठी सध्या कोणतीही निश्चित शेवटची तारीख नाही.

पात्र कामगार अधिकृत पोर्टलवर उपलब्ध सुविधेनुसार नोंदणी करू शकतात.

ई-श्रम कार्ड हेल्पलाइन नंबर

ई-श्रम नोंदणी, लॉगिन किंवा कार्ड डाउनलोड करताना अडचण आल्यास अधिकृत हेल्पलाइनशी संपर्क साधा.

हेल्पलाइन: 14434 / 18008896811

अधिकृत वेबसाइट: https://eshram.gov.in/

तक्रार पोर्टल: https://gms.eshram.gov.in/

E Shram Card Maharashtra – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. ई-श्रम कार्ड मोबाईलवरून काढता येते का?

होय. आधारशी मोबाईल लिंक असेल तर पात्र कामगार अधिकृत पोर्टलवरून स्वयंनोंदणी करू शकतात.

2. ई-श्रम कार्डसाठी किती फी लागते?

ई-श्रम नोंदणी पूर्णपणे मोफत आहे.

3. ई-श्रम कार्डसाठी वयोमर्यादा किती आहे?

अधिकृत पोर्टलनुसार किमान वय 16 वर्षे आहे. इतर पात्रता अटी लागू होतात.

4. आधारला मोबाईल नंबर लिंक नसेल तर काय करावे?

जवळच्या CSC किंवा राज्य सेवा केंद्रात बायोमेट्रिक प्रमाणीकरणाद्वारे नोंदणी करता येऊ शकते.

5. ई-श्रम कार्ड किती दिवस वैध असते?

ई-श्रम कार्डची मुदत संपत नाही. त्याचे नूतनीकरण करण्याची आवश्यकता नाही.

6. ई-श्रम कार्डवर दरमहा पैसे मिळतात का?

नाही. केवळ ई-श्रम नोंदणी केल्यामुळे सर्वांना ठरावीक मासिक रक्कम मिळत नाही.

7. आधी ई-श्रम कार्ड काढले असेल तर पुन्हा अर्ज करावा लागतो का?

नाही. विद्यमान UAN वापरून लॉगिन करावे आणि आवश्यक असल्यास माहिती अपडेट करावी.

निष्कर्ष

E Shram Card Online Registration Process Maharashtra या लेखामध्ये आपण ई-श्रम कार्डची पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे, ऑनलाइन नोंदणी, UAN कार्ड डाउनलोड आणि प्रोफाइल अपडेट करण्याची प्रक्रिया पाहिली.

महाराष्ट्रातील पात्र असंघटित कामगारांनी अधिकृत ई-श्रम पोर्टलवरून मोफत नोंदणी करावी.

सरकारी योजना, ऑनलाइन फॉर्म, शासन निर्णय आणि डिजिटल सेवांची माहिती मिळवण्यासाठी MarathiCorner.com ला नियमित भेट द्या.

फॉर्म भरण्याआधी त्या विभागाच्या सरकारी वेबसाइटवर नवीन सूचना नक्की बघा.