नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजना महाराष्ट्र अर्ज, अनुदान व पात्रता : navinya purna pashusavardhan yojana

navinya purna pashusavardhan yojana महाराष्ट्रातील शेतकरी, पशुपालक आणि बेरोजगार तरुणांसाठी पशुसंवर्धन व्यवसाय हा उत्पन्नाचा चांगला पर्याय ठरू शकतो. मात्र गाय-म्हैस खरेदी करणे, शेळीपालन सुरू करणे किंवा कुक्कुटपालनासाठी शेड उभारणे यासाठी सुरुवातीला मोठा खर्च करावा लागतो.

ही अडचण लक्षात घेऊन महाराष्ट्र शासनाच्या पशुसंवर्धन विभागामार्फत नाविन्यपूर्ण राज्यस्तरीय पशुसंवर्धन योजना राबवली जाते.

या योजनेंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना दोन दुधाळ गायी किंवा म्हशी, 10 शेळ्या व 1 बोकड किंवा 10 मेंढ्या व 1 नर मेंढा तसेच 1000 मांसल कुक्कुट पक्ष्यांच्या संगोपनासाठी पायाभूत सुविधा यासाठी आर्थिक अनुदान मिळू शकते.

सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी 50 टक्के, तर अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातींच्या पात्र लाभार्थ्यांसाठी 75 टक्के अनुदानाची तरतूद आहे.

या लेखामध्ये योजनेची पात्रता, अनुदानाची रक्कम, आवश्यक कागदपत्रे, ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया आणि लाभार्थी निवडीची माहिती सोप्या मराठीत जाणून घेऊया.

नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजना म्हणजे काय?

नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजना ही महाराष्ट्र शासनाच्या पशुसंवर्धन विभागाची राज्यस्तरीय योजना आहे.

ग्रामीण भागातील नागरिकांना पशुपालनाच्या माध्यमातून रोजगार उपलब्ध करून देणे, दूध उत्पादन वाढवणे आणि शेतकऱ्यांना शेतीसोबत जोडधंदा सुरू करण्यासाठी मदत करणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.

या योजनेत तीन प्रमुख प्रकारच्या व्यवसायांसाठी मदत दिली जाते.

1. दोन दुधाळ गायी किंवा म्हशींचा गट
2. दहा शेळ्या किंवा मेंढ्या आणि एक नर जनावर यांचा गट
3. एक हजार मांसल कुक्कुट पक्ष्यांच्या संगोपनासाठी पायाभूत सुविधा

navinya purna pashusavardhan yojana : थोडक्यात माहिती

1. गाय-म्हैस वाटप योजना : दोन दुधाळ जनावरांसाठी अनुदान

ग्रामीण भागातील दूध उत्पादन वाढवण्यासाठी दोन दुधाळ जनावरांचा गट उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.

यामध्ये पात्र लाभार्थ्यांना दोन देशी किंवा संकरित दुधाळ गायी अथवा दोन म्हशींचा गट मिळू शकतो.

शासनाच्या प्रकाशित माहितीनुसार गटाची निर्धारित किंमत :

किती अनुदान मिळू शकते?

दोन गायींच्या गटासाठी सर्वसाधारण प्रवर्गाला सुमारे ₹78,425 आणि अनुसूचित जाती-जमाती प्रवर्गाला सुमारे ₹1,17,638 इतके 50% व 75% प्रमाणानुसार अनुदान होऊ शकते.

दोन म्हशींच्या गटासाठी अनुक्रमे ₹89,629 आणि सुमारे ₹1,34,444 इतके अनुदान होऊ शकते.

ही रक्कम प्रकाशित गट किंमतीवर आधारित गणना आहे. प्रत्यक्ष मंजूर रक्कम, पात्र खर्च आणि लागू शासन नियमांनुसार बदलू शकते.

कोणाला प्राधान्य?

• महिला बचत गटातील लाभार्थी
• अल्पभूधारक शेतकरी
• सुशिक्षित बेरोजगार

2. शेळीपालन व मेंढीपालन योजना : 10+1 गटासाठी अनुदान

शेतीसोबत कमी जागेत जोडधंदा सुरू करू इच्छिणाऱ्यांसाठी शेळीपालन किंवा मेंढीपालन हा एक पर्याय आहे.

नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजनेंतर्गत पात्र अर्जदारांना 10 शेळ्या आणि 1 बोकड किंवा 10 मेंढ्या आणि 1 नर मेंढा असा गट उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.

शेळीपालन गटाची निर्धारित किंमत

शेळीपालनासाठी किती अनुदान?

उदाहरणार्थ, उस्मानाबादी किंवा संगमनेरी शेळी गटाच्या ₹1,03,545 निर्धारित किंमतीवर सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी सुमारे ₹51,773 आणि अनुसूचित जाती-जमाती प्रवर्गासाठी सुमारे ₹77,659 इतके अनुदान गणनेनुसार होऊ शकते.

शेळीपालनासाठी प्राधान्य कोणाला?

दारिद्र्यरेषेखालील कुटुंबे, अत्यल्प व अल्पभूधारक शेतकरी, सुशिक्षित बेरोजगार आणि महिला बचत गटातील लाभार्थ्यांना प्राधान्य दिले जाते.

3. कुक्कुटपालन योजना : 1000 पक्ष्यांच्या संगोपनासाठी मदत

कुक्कुटपालन व्यवसाय सुरू करू इच्छिणाऱ्या पात्र अर्जदारांसाठी या योजनेत पायाभूत सुविधांसाठी अनुदानाची तरतूद आहे.

या घटकांतर्गत एक हजार मांसल कुक्कुट पक्ष्यांच्या संगोपनासाठी आवश्यक सुविधा उभारण्यास मदत केली जाते.

प्रकल्पाचा निर्धारित खर्च

या निर्धारित प्रकल्प किंमतीवर सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी ₹1,12,500 आणि अनुसूचित जाती-जमाती प्रवर्गासाठी ₹1,68,750 इतके अनुदान गणनेनुसार होऊ शकते.

महत्त्वाचे : हा घटक प्रामुख्याने कुक्कुटपालनासाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा उभारण्याशी संबंधित आहे. प्रत्येक लाभार्थ्याला शासनाकडून थेट 1000 पक्षी मोफत दिले जातात, असा याचा अर्थ नाही.

नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजनेसाठी पात्रता

या योजनेसाठी अर्ज करताना संबंधित घटकाच्या अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

साधारणपणे पुढील प्रकारच्या अर्जदारांना विविध घटकांमध्ये प्राधान्य दिले जाते.

1. महाराष्ट्रातील पात्र अर्जदार
2. अल्पभूधारक व अत्यल्प भूधारक शेतकरी
3. दारिद्र्यरेषेखालील कुटुंबातील अर्जदार
4. सुशिक्षित बेरोजगार
5. महिला बचत गटातील पात्र सदस्य
6. संबंधित प्रवर्गासाठी आवश्यक प्रमाणपत्र असलेले अर्जदार

सर्व घटकांची पात्रता सारखी नसते. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित योजनेच्या अधिकृत अटी तपासाव्यात.

नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजना आवश्यक कागदपत्रे

अर्जासाठी पुढील कागदपत्रे लागू होऊ शकतात.

1. अर्जदाराचे आधार कार्ड
2. मोबाईल क्रमांक
3. सातबारा उतारा (7/12)
4. 8-अ उतारा
5. अनुसूचित जाती किंवा जमातीसाठी जात प्रमाणपत्र
6. दारिद्र्यरेषेखालील असल्याचे प्रमाणपत्र, लागू असल्यास
7. रोजगार नोंदणी प्रमाणपत्र, प्राधान्यासाठी लागू असल्यास
8. महिला बचत गटाचे प्रमाणपत्र, लागू असल्यास
9. पोर्टलवर मागितलेली इतर कागदपत्रे

टीप : अर्ज नोंदणी, लाभार्थी निवड आणि अंतिम पडताळणी या टप्प्यांवर कागदपत्रांची आवश्यकता वेगवेगळी असू शकते.

नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजना ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजनेसाठी शासनाने ऑनलाइन अर्जाची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे.

अर्ज करण्याची प्रक्रिया :

1. सर्वप्रथम https://ah.mahabms.com/ या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या.
2. अर्ज नोंदणी सुरू असल्यास नवीन अर्जदार नोंदणीचा पर्याय निवडा.
3. पोर्टलवर मागितलेली वैयक्तिक माहिती भरा.
4. उपलब्ध योजनेच्या पर्यायांमधून संबंधित पशुसंवर्धन योजना निवडा.
5. आवश्यक माहिती आणि कागदपत्रे सादर करा.
6. भरलेली माहिती तपासून अर्ज सबमिट करा.
7. अर्जाचा संदर्भ क्रमांक किंवा पावती उपलब्ध झाल्यास जतन करा.

अर्ज नोंदणीची मुदत आणि पोर्टलवरील पर्याय शासनाच्या वेळापत्रकानुसार बदलू शकतात.

ऑनलाइन अर्ज लिंक

अधिकृत अर्ज पोर्टल : https://ah.mahabms.com/

महाराष्ट्र पशुसंवर्धन विभाग : https://dahd.maharashtra.gov.in/

लाभार्थी निवड कशी होते?

या योजनेत अर्ज केला म्हणजे लाभ निश्चित मिळेल असे नाही.

संबंधित विभागामार्फत प्राप्त अर्जांची पात्रतेनुसार तपासणी आणि निवड प्रक्रिया राबवली जाते.

यामध्ये प्रवर्ग, प्राधान्य निकष, आवश्यक कागदपत्रे, उपलब्ध निधी आणि त्या वर्षातील लागू नियमांचा विचार केला जाऊ शकतो.

निवड झालेल्या अर्जदारांनी संबंधित कार्यालयाकडून पुढील प्रक्रिया समजून घ्यावी.

लाभार्थ्यांनी स्वतःच्या खर्चाने जनावरे खरेदी करण्यापूर्वी किंवा शेड बांधकाम सुरू करण्यापूर्वी विभागाची मंजुरी व नियम तपासणे आवश्यक आहे.

योजनेचे प्रमुख फायदे

• पशुपालन व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आर्थिक मदत
• दूध उत्पादनातून नियमित उत्पन्न मिळवण्याची संधी
• शेतीसोबत जोडधंदा करण्यासाठी प्रोत्साहन
• ग्रामीण भागात स्वयंरोजगाराच्या संधी
• महिला व बेरोजगार तरुणांना व्यवसाय सुरू करण्यासाठी मदत
• पात्र प्रवर्गांसाठी 75 टक्क्यांपर्यंत अनुदान

नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजना : वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजनेत किती अनुदान मिळते?

सर्वसाधारण प्रवर्गातील पात्र लाभार्थ्यांना 50 टक्के, तर अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातींच्या पात्र लाभार्थ्यांना 75 टक्के अनुदानाची तरतूद आहे.

2. या योजनेत दोन गायी मिळतात का?

होय. योजनेच्या दुधाळ जनावरांच्या घटकांतर्गत पात्र लाभार्थ्यांसाठी दोन गायी किंवा दोन म्हशींच्या गटाची तरतूद आहे.

3. शेळीपालनासाठी किती शेळ्या मिळतात?

शेळीपालन घटकांतर्गत 10 शेळ्या आणि 1 बोकड असा गट उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.

4. नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजना अर्ज कुठे करायचा?

अधिकृत https://ah.mahabms.com/ या पोर्टलवर अर्ज नोंदणी सुरू असताना अर्ज करता येतो.

5. अर्ज केल्यानंतर लगेच अनुदान मिळते का?

नाही. अर्जाची पडताळणी, लाभार्थी निवड आणि विभागाने निश्चित केलेल्या प्रक्रियेनंतरच लाभ मिळू शकतो.

6. योजनेसाठी अर्ज करण्याची शेवटची तारीख कोणती?

अर्जाची अंतिम तारीख संबंधित अर्ज फेरीच्या अधिकृत सूचनेनुसार ठरते. सध्या सुरू असलेल्या अर्ज फेरीची मुदत अधिकृत पोर्टलवर तपासावी.

7. बेरोजगार तरुणांना या योजनेचा लाभ मिळतो का?

होय. विविध घटकांमध्ये सुशिक्षित बेरोजगारांना प्राधान्य देण्याची तरतूद आहे. मात्र संबंधित पात्रता पूर्ण करावी लागते.

निष्कर्ष

महाराष्ट्रातील शेतकरी, पशुपालक, महिला आणि सुशिक्षित बेरोजगारांसाठी नाविन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजना ही पशुपालन व्यवसाय सुरू करण्यासाठी उपयुक्त योजना आहे.

दोन दुधाळ गायी किंवा म्हशी, शेळी-मेंढीपालन आणि कुक्कुटपालनाच्या पायाभूत सुविधांसाठी मिळणारे अनुदान व्यवसाय सुरू करण्याचा प्रारंभिक खर्च कमी करण्यास मदत करू शकते.

मात्र अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित घटकाची पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे, अर्जाची मुदत आणि अनुदानाच्या अटी अधिकृत संकेतस्थळावर तपासणे आवश्यक आहे.